Direct naar inhoud
09 June 2020

Corona-maatregelen vragen om onderzoek naar nieuwe vormen van hulpverlening

Het vermoeden bestond dat de corona-maatregelen zouden zorgen voor een hogere mate van huiselijk geweld. Immers, mensen zijn meer en gedwongen thuis, er is minder of een andere vorm van begeleiding en in veel gezinnen is men nu vaker samen; een snelkookpan voor conflicten achter de voordeur. Maar is dat ook zo?

Peter Dijkshoorn is bestuurder van Accare en landelijk ambassadeur lerend jeugdstelsel. Vanuit zijn eigen organisatie en het werkveld bereiken hem voorzichtig positieve berichten over de hulpverlening tijdens de corona-crisis. Hij schreef er een boeiend opiniestuk over waarin hij oproept tot meer onderzoek naar dit thema.

Het Verwey-Jonker Instituut deed een onderzoek onder 247 probleemgezinnen waar de problemen juist onverminderd groot lijken tijdens de coronacrisis. Tegenstrijdig? Niet helemaal.

Er is een groep cliënten die positief reageert

Natuurlijk zijn er cliënten met wie het door de corona-maatregelen echt minder goed gaat, maar er is ook een groep die juist positief reageert op de nieuwe vormen van contact zoals beeldbellen, wandelen in plaats van een gesprek in een kamer en verminderde intensiviteit van zorg.

Dijkshoorn beroept zich niet alleen op signalen uit zijn eigen organisatie. Berichten van wijkteams, jeugdbescherming en specialistische zorginstellingen bevestigen zijn vermoeden: In sommige gevallen functioneren jongeren en ook gezinnen met complexe problematiek beter zonder hulp, met minder hulp, of met andere vormen van hulp. En dat vraagt om onderzoek.

Hij wijst er ook op dat het aantal meldingen bij Veilig Thuis de afgelopen periode niet is toegenomen. Dit was overigens voordat de nieuwe chatfunctie werd gelanceerd, deze werd in de eerste week al meer dan 400 keer gebruikt. Dat kan erop duiden dat mensen juist nu geen melding durven te maken en de drempel daartoe lager moet worden.

Voordelen van minder intensieve begeleiding

  1. Voor de cliënten:

    Contactfrequentie is lager, daardoor wordt minder druk ervaren en voelen cliënten zich minder gecontroleerd.

  2. Voor de behandelaren:

    Beeldbellen heeft in sommige gevallen echt wel voordelen. Het bespaart tijd en in daardoor in de toekomst wellicht ook doorlooptijd. Dat kan zorgen voor minder wachttijden.

  3. Voor cliënten en behandelaren:

    Voor beide groepen is het een stuk flexibeler om af te spreken zonder reistijden.

Peter Dijkshoorn sluit af:

‘De corona-maatregelen zorgen voor een vervelende tijd, maar als we er ook goede dingen aan over kunnen houden moeten we dat onderbouwd vooral doen.’

Onderzoek Verwey-Jonker Instituut: Tijdens de corona-crisis is er weinig veranderd

Het instituut presenteerde eerder deze maand een onderzoek dat werd gedaan onder 247 gezinnen die vorig jaar gemeld werden bij Veilig Thuis. Voor gezinnen waar bijna iedere week een incident is, is de situatie onverminderd zorgelijk en goede hulpverlening is en blijft noodzakelijk om blijvende schade voor kinderen en ouders te beperken. Tijdens de coronacrisis lijkt daar weinig veranderd.

Prof. dr. Majone Steketee (wetenschappelijk directeur Verwey-Jonker Instituut) zegt daarover:

‘Een mogelijke verklaring is dat de coronastress niet veel toevoegt aan de stress die zij al ervaren en het isolement waarin zij leven. Veel van deze gezinnen houden altijd al het sociale netwerk en hulpverleners op een afstand vanwege de spanningen in het gezin en de mogelijke dreiging van geweld. Ze leven normaal gesproken dus ook al behoorlijk geïsoleerd, waardoor zij de lockdown op zichzelf niet extra stressvol vinden.’

Er zijn ook wat positieve geluiden:

  • De helft van de kinderen uit die gezinnen vindt de situatie thuis wel veranderd. Ze zijn meer op elkaar aangewezen en leren elkaar vertrouwen.
  • Tieners voelen zich minder onveilig.
  • Een deel van de ouders ervaart minder stress, omdat zij bijvoorbeeld door de coronacrisis minder contactmomenten hebben met ex-partners.

Gebrek aan sociale steun door coronamaatregelen

‘In deze gezinnen was corona niet de druppel die de emmer deed overlopen. De emmer was al overgelopen. Corona is een extra stressfactor, op een moment dat hulpverleners en het sociale netwerk het gezin nog minder kunnen bereiken,’ benadrukt Mariëlle Dekker (directeur Augeo Foundation). De vrees bestaat dat gezinsgeweld nu nog moeilijker te stoppen is door het gebrek aan sociale steun. Ook dat vraagt om meer onderzoek.

Maatwerk en meer onderzoek nodig

Nu de maatregelen versoepelen en de maatschappij langzaam weer op gang komt, ligt er voor de jeugdzorg en jeugdhulp een uitdaging om de geleerde lessen in deze periode in praktijk te brengen. Voor sommige cliënten, die positief reageren op nieuwe vormen van hulpverlening, betekent dat dat het niet wenselijk is om terug te keren naar de situatie van voor de corona-crisis.

Voor anderen, waar de problemen onverminderd groot zijn of zelfs groter werden tijdens deze periode, moet gezocht worden naar alternatieven die wel passen bij de anderhalvemeter samenleving, maar ook bij de vorm van zorg die ze nodig hebben.

Maatwerk en meer onderzoek is daarom hard nodig om de zorg voor de jeugd steeds beter te maken.