Direct naar inhoud

Vrijgevestigden en gemeenten: “We hebben elkaar nodig om antwoorden te vinden”

Er is een groot tekort aan jeugdzorgprofessionals en er zijn lange wachtlijsten. Door de huidige ontwikkelingen in de jeugdhulp, verandert ook de positie van vrijgevestigden. In een reeks interviews willen we vanuit het perspectief van gemeenten en vrijgevestigden kijken hoe we gezamenlijk antwoorden kunnen vinden op deze uitdagingen.

Volgens Janet Kos, intermediair vrijgevestigden is de dialoog tussen opdrachtgever en opdrachtnemer essentieel in de jeugdhulp. Kos interviewde voor dit eerste artikel Carole Derks, Regionaal projectleider inkoop Nijmegen en Willemiek Kooijman, vrijgevestigde psychiater binnen de jeugd GGZ in Haarlem en externe voorzitter van de Vereniging Vrijgevestigde JeugdGGZ 0tot23.

Vooroordelen over onafhankelijkheid

Carole vertelt dat het vanuit het gemeenteperspectief vaak lastig is om goed zicht te krijgen op de vrijgevestigden in de regio. Er zijn namelijk heel veel spelers. Ook is het vaak onduidelijk wat het specialisme is van een therapeut en welke kwaliteitscriteria van toepassing zijn.

Voor Willemiek is dit ook herkenbaar. Ze begrijpt dat het onduidelijk is wat er nou verwacht kan worden van de vrijgevestigden en vult aan

“De gedachte om onafhankelijk te willen zijn is niet om ergens lekker op jezelf te kunnen aanmodderen. Vrijgevestigden zijn hoogopgeleide professionals die gestart zijn in een grote instelling, maar die later gekozen hebben om voor zichzelf verder te gaan in het specialisme waarin ze zijn opgeleid. Werkzaam zijn als vrijgevestigde kun je onmogelijk alleen doen. Je hebt binnen de jeugd GGZ te maken met het kind, het gezin, het systeem en de school waarin je met elkaar samenwerkt in een netwerk om passende ketenzorg te kunnen bieden."

Willemiek ziet daarin nog veel kansen om elkaar aan te vullen. “Als vrijgevestigde kunnen we veel voordelen bieden, mits we inderdaad goed georganiseerd zijn en elkaar kennen. Binnen ons netwerk in Haarlem en omgeving, Zuid-Kennemerland en IJmond weten we wat we aan elkaar hebben. Ook kunnen we gevonden worden als 1 netwerk. Iedere dag is er wel iemand van de vereniging beschikbaar voor het beantwoorden van mailtjes en de telefoon.”

De voor- en nadelen van netwerkvorming

Carole vraagt zich af of ze vanuit de gemeente de vrijgevestigden dwingen tot netwerkvorming, maar dat de voordelen van klein zijn en je verenigen wellicht wel te combineren valt. Willemiek vertelt dat ze wel erg geschrokken zijn van de nieuwe aanbestedingsroute in Zuid-kennemerland. Daar werd het netwerk gelijk gezien als het optuigen van een consortia met diverse aanbieders:

“Het moet niet zo zijn dat we ons moeten verenigen in een groot consortia, want dan verlies je de kracht van het 1 op 1 contact en ga je weer grote schotten opzetten. Het is niet zo dat je niet wilt samenwerken, maar de zorg rond een kind is te complex. Je moet er vanaf stappen dat je dat zomaar kunt combineren” Ze vult aan dat bij vrijgevestigden de specialist vaak zelf de telefoon opneemt zodat de juiste vragen gesteld kunnen worden en de juiste hulp snel geboden kan worden “Huisartsen bellen vaak vrijgevestigden, omdat ze dan direct iemand aan de lijn krijgen. Zij willen even kunnen overleggen of sparren over de situatie. Een consult of consultatie kan op zo’n moment de juiste expertise bieden aan bijvoorbeeld een huisarts, of andere hulpvrager binnen de jeugdzorg, om zo passend mogelijk te verwijzen“

We hebben elkaar nodig

Carole vertelt dat het belangrijk is voor gemeenten om schappelijk te zijn over het contracteren van vrijgevestigden.

“Er zijn al veel wachttijden, dus we willen voldoende capaciteit. Ook wil je bepaalde niches in je veld hebben. Je wilt iedereen kunnen bedienen, dus aan alle kanten moet je voldoende zorg hebben ingekocht. Vrijgevestigden hebben veel positie in dat landschap.”

Willemiek bevestigt dat gemeenten en vrijgevestigden elkaar inderdaad nodig hebben. “Als de vrijgevestigden niet meedoen, loopt de druk alleen maar meer op. We zijn niet weggelopen bij de grote instellingen omdat we het werk niet willen doen. We willen het samen doen. Maar gemeenten hebben het inderdaad wel nodig om te weten wie we zijn, waar ze ons kunnen vinden en wat we doen. Daarbij is kennis van de sociale kaart nodig én is het nodig dat we ons verenigen. Vertrouwen in ons als professional is hierin belangrijk. Als gemeenten over die brug heen stappen, zitten ze daarna wel direct bij de professional aan tafel.”

Tips voor vrijgevestigden

Als gemeente vertegenwoordig je verschillende rollen. Behalve een partner, ben je ook een opdrachtgever en als opdrachtgever moet je zakelijk kunnen zijn. Carole Derks geeft graag de volgende tips aan vrijgevestigden:

Maak duidelijk wat je meerwaarde is

Het is voor gemeenten soms moeilijk te overzien wie wat precies aanbiedt. Je hebt als gemeente zorgplicht en je wilt iedereen kunnen bedienen. Het is nu niet altijd duidelijk wat precies het specialisme is van sommige vrijgevestigden. Dit maakt het moeilijk voor gemeenten om te selecteren.

Verenig jezelf

Ik snap dat je onafhankelijk wilt zijn, maar je moet jezelf wel in beeld brengen bij een gemeente. Als er in een gemeente 30 of 40 kleine partijen zijn, dan is het onmogelijk om ertussen te komen. Wanneer je jezelf verenigt met anderen, dan is het gemakkelijker om gevonden te worden. Als je aan tafel zit, mag je meedenken en meepraten over de jeugdhulp.

Laat jezelf zien en durf met je vuist op tafel te slaan

Ga naar marktconsultaties en overlegtafels zodat je kunt meepraten, reageren en laten zien dat je helpt om het vraagstuk op te lossen. Tijdens de inkoop moet je zakelijk zijn, als praten niet helpt dan moet je ook juridisch stappen durven te nemen.

Onderscheid jezelf

Laat ook zien dat je kwaliteit biedt en al je registraties op orde hebt. Denk aan de landelijke BIG en SKJ registraties, maar ook aan opleidingen en cursussen. Zorg ervoor dat je duidelijk kunt uitleggen wat je toegevoegde waarde is in de jeugdketen. Leg uit bij welke uitdagingen je gemeenten kan ondersteunen.

Tips voor Gemeenten

Het goed contracteren van voldoende aantal aanbieders is een uitdaging. Als je de inhoud wilt bereiken, dan moet je als gemeente het vak inkoop goed onder de knie hebben. Carole heeft de volgende tips voor gemeenten.

Denk aan het totaal te contracteren zorg en de meerwaarde van zorg door vrijgevestigden

Door een hybride veld te contracteren van kleine en grote aanbieders die elkaar complementeren zorg je ervoor dat je alle facetten kunt bedienen en voldoende capaciteit hebt.

Vrijgevestigde zijn flexibel en kunnen vaak snel schakelen ook kunnen zij een niche behartigen. Zorg voor een goede marktanalyse. Zorg ervoor dat je het veld goed kent en de zorgvragen en de zorgaanbieders goed in kaart hebt gebracht. Op basis hiervan zorg je ervoor dat de zorgaanbieders in staat zijn om te doen waar ze goed in zijn.

Let op de registraties bij de keuze voor een behandelaar

De BIG en SKJ zijn landelijke registraties waar we allemaal achter staan. Aan een registratie zit automatisch verbonden dat je jaarlijks punten moet halen om je registratie te behouden. Dit is echt al een hele goede indicator van strenge kwaliteitseisen.

Meer weten?

In het afgelopen jaar zijn er een handreikingen gepubliceerd die vrijgevestigde of gemeenten kunnen helpen bij de uitdagingen die het contracteren van (vrijgevestigde) zorgaanbieders met zich mee brengt.

De rol van vrijgevestigden in de jeugdhulp

De jeugd-ggz biedt kortdurende tot intensieve behandeling van psychische problemen in gezinnen. Gemeenten zijn verantwoordelijk om de zorg bij verschillende spelers uit de regio in te kopen. In de praktijk gaat de inkoop veelal uit van de grote instellingen. We zien hierbij dat vrijgevestigde jeugdhulpprofessionals vaak over het hoofd worden gezien.

Vrijgevestigden spelen een belangrijke rol in deze jeugdhulp. Zelfstandig werkende psychologen, psychiaters, orthopedagogen, vaktherapeuten en psychotherapeuten kunnen vrijgevestigde aanbieders zijn van deze jeugd-ggz. Naast de behandeling van kinderen en jongeren, kunnen zij (preventieve) ondersteuning bieden in het onderwijs, het wijkteam en bij huisartsen.

Heb je een vraag over Vrijgevestigden? Neem contact op met