Direct naar inhoud
@Marieke Duijsters

Relationele jeugdhulp; Een (nog) betere relatie met ouders

Investeren in een goede relatie met ouders is belangrijk, ook wanneer de samenwerking met hen stroever verloopt. Toch lukt dat niet altijd. Hoe onderhoud en verbeter je de relatie met ouders?

Dit artikel is ook interessant als je niet werkzaam in de jeugdhulp bent, maar wel met kinderen, jongeren en hun ouders werkt.

Wat is een relationele jeugdhulp?

Een relationele jeugdhulp houdt in dat er niet alleen aandacht is voor de zorg voor het kind. Heb bijvoorbeeld ook oog voor de zorgen of problemen van ouders. En bepaal samen met ouders de hulp voor het kind of de jongere. Ook het werken aan het behouden of het herstellen van de opvoedpositie van ouders en de relatie die ouders met hun kind hebben, dragen bij aan een relationele jeugdhulp.

Hoe draag je als professional hieraan bij?

Niet alleen je houding maar ook je handelen is belangrijk. Voorbeelden hiervan zijn:

  • Deel laagdrempelige informatie met de ouder(s)
  • Wees (ook) affectief als je praat over het kind
  • Stel je kwetsbaar op in het contact met de ouder(s)
  • Gebruik humor
  • Benoem het belang van het kind

Dit is de visie van Dr. Martine Noordegraaf, lector Jeugd en Gezin bij de Christelijke Hogeschool Ede. Deze ontstond naar aanleiding van een meerjarig praktijkgericht onderzoek naar constructieve kenmerken van een samenwerkingsrelatie tussen ouders en gezinshuisouders.

Naar aanleiding van het onderzoek nam ze zich voor om nooit meer presentaties en lezingen te geven zonder ouders. Op 11 maart 2021 gaf Martine Noordegraaf met Truusje van Zanten een lezing aan het Netwerk Jeugdprofessionals. Truusje van Zanten is een ouder met ervaringskennis en auteur van de boeken ‘Achter mijn voordeur’ en ‘Achter mijn Voordeur. Het vervolg’.

Samenwerken met ouders is essentieel voor het slagen van een hulpverleningstraject

We weten dat een goede samenwerking tussen hulpverleners en ouders positieve gevolgen heeft voor het hulptraject van het kind of de jongere. Ouders geven aan dat een goede samenwerking essentieel is voor het slagen van het hulpverleningstraject. Ook draagt een goede samenwerking bij aan de mate waarin een gezin regie ervaart over zijn/haar leven.

‘Als ouder is het belangrijk om onze eergevoelens te behouden. Ja, die zijn al weggeweest na al die rapportages met alle zorgen daarin en voor mij is het ook zeer traumatiserend, want ik maak me zorgen van wat nu weer… Het is fijn om als gezinshuisouders iets positiefs te benoemen van de ouder. Ook om te zeggen hoe belangrijk een ouder is.’ Uit: Rapportage 'Jouw Gezin, Mijn Zorg?' - Van de Koot & Noordegraaf, 2018

Gezinshuisouders die deelnamen aan het onderzoek geven aan dat zij weten dat zij tijdelijk voor het kind zorgen en dat de band met ouders daarom belangrijk is. Het samenwerken met ouders is soms nog lastig, geven ze aan. Ouders vertellen dat zij betrokken willen worden bij de keuze voor een gezinshuis en dat er blijvend contact moet zijn.

'Dat we ook grapjes kunnen maken. Ik bedoel, als ik de gezinshuismoeder spreek, dan zitten we een uur aan de telefoon, en dan gaat het niet alleen over de dingen die minder gaan. Dat gaat ook over de dingen die goed gaan. Over de grapjes die de kinderen hebben uitgehaald bij hun of hun bij de kinderen. Ja, dat is gewoon fijn.' Uit: Rapportage 'Jouw Gezin, Mijn Zorg?' - Van de Koot & Noordegraaf, 2018

Kinderen en jongeren geven aan dat ze het belangrijk vinden dat hun ouders niet vervangen worden en dat ouders en hulpverleners goed samenwerken.

‘Ja. Die zeggen altijd wel van het blijven je ouders, dus het is belangrijk dat je daarmee praat, of er iets mee doet, of een keer ziet. Of het nou één keer per jaar is of één keer per maand. Ze proberen wel het contact te onderhouden.' Uit: Rapportage 'Jouw Gezin, Mijn Zorg?' - Van de Koot & Noordegraaf, 2018

In sommige situaties ervaren ouders nog onvoldoende samenwerking of voelen zij zich onvoldoende gezien of gehoord. De zorg focust zich dan vooral op het kind of de jongere. We spreken dan over een cirkel van kindgerichte zorg. De zorgen en de plek van ouders verdwijnen in deze cirkel steeds verder naar de achtergrond:

A picture

Uit: Jouw Gezin, Mijn Zorg?

Belemmerende en bevorderende factoren van samenwerking

Het onderzoek beschrijft belemmerende en bevorderende factoren voor een constructieve samenwerkingsrelatie tussen ouders en gezinshuisouders.

Voorbeelden van belemmerende factoren zijn:

  • Geen of te weinig contact
  • Geen relatiegerichte houding

Voorbeelden van bevorderende factoren zijn:

  • Een empathische houding
  • Verantwoordelijkheid en zorg willen delen
  • In je houding het belang van het kind voorop stellen

Netwerk Jeugdprofessionals

Tijdens de bijeenkomt op 11 maart hebben professionals uit het Netwerk Jeugdprofessionals samen met Martine Noordegraaf en Truusje van Zanten over dit thema gesproken, gereflecteerd en zijn ervaringen uitgewisseld.

Meer informatie

Wil je meer weten over het onderzoek en de opbrengsten? Bekijk dan de website van Gedeeld opvoederschap. Hier vind je informatie voor ouders, gezinshuisouders, professioneel begeleiders en beleidsmakers.

Wil je meer weten over het Netwerk Jeugdprofessionals? Lees dan hier.

Ben je enthousiast geworden en wil je aansluiten bij het Netwerk Jeugdprofessionals?

Sluit je aan.